Alicia: Ik was heel verrast dat de publieksprijs mij toeviel. Meestal gaat de prijs naar spectaculaire presentaties als een modeshow of naar populaire leerlingen en daar reken ik mezelf niet toe.

Wat heb je onderzocht?
Ik heb onderzoek gedaan naar empathie bij muizen. Ik heb mijn onderzoeksmethode ontleend aan de gedragsbioloog Frans de Waal, die veel onderzoek bij apen heeft gedaan. Mijn muizen had ik de keuze gegeven: eet uit een bakje en andere muizen krijgen niets, of eet uit een bakje en je soortgenoten krijgen ook te eten. In 224 gevallen kozen muizen voor het bakje waarmee zij met andere muizen voedsel deelden, en 112 keer kozen ze ervoor om dit niet te doen. Die muizen hielden het voedsel voor zichzelf. Een verhouding van precies 1:2. Conclusie: muizen kiezen vaker ten voordele van hun soortgenoten, terwijl het voor hen geen voordeel opleverde.

Het duurde wel enige tijd voordat ik mijn onderzoeksopstelling op orde had. Eerst zaten mijn muizen in een groot hok en verplaatste ik ze naar een klein hok om te kijken hoe ze zich met het eten gingen gedragen. Zo'n overplaatsing zorgde echter voor stress en sommige muizen aten 24 uur niet meer, die gingen 'op slot'. Dus dit moest ik veranderen. Ik moest het gaan doen zonder de muizen te verhuizen.

Hoe kijk je erop terug?
Ik heb veel resultaat geboekt. Na een moeizame start kreeg ik de smaak te pakken en verliep het onderzoek goed. Het resultaat sluit goed aan bij bestaande theorieën. Het leuke was ook dat mijn muizen steeds weer onverwacht gedrag vertoonden. Gedrag blijft interessant om naar te kijken. Eigenlijk is dat nog interessanter dan het onderzoek zelf, want dan moet je je op een klein deel van het gedrag focussen.

Wat heb je geleerd?
Ik heb veel literatuur verkend en gelezen. Ik heb met vragen geworsteld over de betrouwbaarheid van bronnen en de waarde van theorieën. Het uitvoeren van het onderzoek was een leerschool op zich. Het doen van een onderzoek gaat vaak minder makkelijk dan ik aanvankelijk dacht. Het doen van de presentatie voor publiek vroeg ook veel voorbereiding en denkwerk: hoe versimpel ik de stof zó, dat het voor anderen interessant wordt en hoe bouw ik dit allemaal om tot een goed verhaal?

Het profielwerkstuk is een belangrijk onderdeel van de vwo-opleiding vanwege een andere invalshoek dan tijdens de vakken en de lessen. Ik weet nu hoe wetenschappelijke artikelen in elkaar zitten. Ook heb ik geleerd om een onderzoek op te zetten en een planning te maken waar je afhankelijk van bent. Mijn cijfer? Ik kreeg een 9 en dat was mijn doel. Gelukt dus! Eigenlijk ging ik voor de 10, maar ja, ik moet natuurlijk wel realistisch blijven.

170126 nb6 Muizen 2